Ziya Gökalp

Türkçülüğün Sistemleştiricisi: Ziya Gökalp (1876 - 1924)

1876 yılında Diyarbakır'da doğan Mehmet Ziya, çocukluk ve gençlik yıllarında Doğu ve Batı bilimlerini harmanlayan bir eğitim aldı.

Hürriyet Ateşi

Gençlik yıllarında "Padişahım çok yaşa!" yerine "Milletim çok yaşa!" diyerek milli iradeyi savundu.

İttihat ve Terakki

Selanik'e giderek İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin merkez yönetiminde yer aldı. Burada Genç Kalemler dergisini çıkararak "Yeni Lisan" hareketine öncülük etti ve dilde Türkçeleşmenin meşalesini yaktı.

Malta Sürgünü

I. Dünya Savaşı'nın ardından işgalci güçler tarafından Malta'ya sürgün edildi. Ancak bu zorlu dönemde dahi Türkçülük üzerine çalışmalarına devam ederek milli mücadeleye fikri hazırlık yaptı.

Cumhuriyetin İdeoloğu

Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde milletvekili olarak görev aldı ve yeni Türk devletinin kuruluş felsefesine, müfredatına ve yasalarına derin etkiler bıraktı.

Fikri Temeli: "Hars ve Medeniyet" Ayrımı

Gökalp'in en büyük katkısı, Hars (Kültür) ve Medeniyet ayrımını netleştirmesidir. Ona göre:

• Hars (Kültür): Bir millete hastır, millidir; değiştirilemez ve taklit edilemez (Dil, din, ahlak, sanat).
• Medeniyet: Uluslararasıdır, teknik ve bilimseldir; her millet tarafından alınabilir.

Bu formül sayesinde Türkler; milli özlerini (Türk harsını) koruyarak Batı'nın teknolojisini (Medeniyetini) alabilecekti.

Ölümsüz Eserleri

Ziya Gökalp, Türkçülüğün programını şu eserlerle kaleme almıştır:

Türkçülüğün Esasları (1923)

Türk milliyetçiliğinin temel kitabı kabul edilir. Türkçülüğü sistemleştiren, millet kavramını tanımlayan ve iktisattan ahlaka kadar Türkçü bir düzen öngören en önemli eseridir.

Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak (1918)

Türk milletinin sahip olduğu üç ana kimliğin (Milli, Dini, Çağdaş) birbiriyle çatışmadan nasıl sentezleneceğini açıklar.

Kızıl Elma (1914)

Türk ülküsünü şiirsel bir dille anlattığı, Türk gençliğine hedef gösterdiği şiir kitabıdır.

Türk Töresi (1923)

Eski Türk hukukunu, aile yapısını ve devlet geleneğini sosyolojik bir gözle incelediği eseridir.

Yeni Hayat (1918)

Milli bir yaşam ve ahlak anlayışı üzerine şiir ve yazılarından oluşur.

Türk Medeniyeti Tarihi (1925 - vefatından sonra)

Türklerin tarihteki rollerini ve katkılarını bilimsel bir perspektifle ele alır.

Altın Işık

Türk halk masallarını ve destanlarını çocuklar için şiirleştirdiği eseridir.

"Vatan ne Türkiye'dir Türklere, ne Türkistan; vatan büyük ve müebbet bir ülkedir: Turan."

— Ziya Gökalp