Süleyman Hüsnü Paşa

Osmanlı'nın Türkçü Komutanı: Süleyman Hüsnü Paşa (1838 - 1892)

Osmanlı Devleti'nin hem askeri hem de eğitim tarihinde derin izler bırakmış olan Süleyman Hüsnü Paşa, sadece bir komutan değil, aynı zamanda Türk milliyetçiliğinin fikri temellerini atan bir devlet adamıdır.

Erken Yaşamı ve Eğitimi

1838 yılında İstanbul'da doğdu. Babası, döneminin devlet memurlarından biriydi. Süleyman Hüsnü Paşa, askeri eğitime büyük bir tutkuyla başladı ve Mekteb-i Harbiye'den (Harp Okulu) 1859 yılında kurmay yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu.

Eğitim ve Askeri Kariyeri

Askeri kariyerinin ilk yıllarında ordu içindeki teknik ve idari işlerde görev aldı. Ancak asıl başarısını Eğitim Reformcusu kimliğiyle gösterdi:

Askeri Okullar Müfettişliği

Harbiye Nazırlığı bünyesinde askeri okulların müfredatını modernize etti.

Mekteb-i Harbiye Nazırlığı

Harp Okulu'nun başına geçtiğinde, eğitim sistemini Avrupa standartlarına taşımak için büyük çaba sarf etti.

Siyasi Rolü ve V. Murad'ın Tahta Çıkışı

Süleyman Hüsnü Paşa, Osmanlı siyasetinin en çalkantılı dönemlerinden birinde aktif rol oynadı. 1876 yılında Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilip yerine V. Murad'ın çıkarılmasıyla sonuçlanan askeri müdahalenin (darbenin) en önemli isimlerinden biriydi. Bu olaydaki rolü, onun siyasi gücünü artırdı.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi)

Onun en çok tanındığı olay, meşhur Şıpka Geçidi Savunması'dır. 93 Harbi sırasında Balkan Cephesi komutanlığına getirildi:

Rus ordularına karşı gösterdiği direnişle halkın gözünde kahramanlaştı.

Ancak savaşın genel seyrindeki başarısızlıklar ve diğer komutanlarla (özellikle Rauf Paşa) yaşadığı koordinasyon sorunları, yenilginin faturasının ona kesilmesine neden oldu.

Sürgün ve Son Yılları

Savaşın ardından kurulan bir divan-ı harp (askeri mahkeme) tarafından suçlu bulundu ve rütbeleri geri alınarak Bağdat'a sürgün edildi. Hayatının geri kalanını Bağdat'ta geçirdi. Burada kendini ilme, tarihe ve edebiyata verdi. 1892 yılında Bağdat'ta vefat etti.

Fikri Mirası ve Eserleri

Süleyman Hüsnü Paşa, "Osmanlıcılık" yerine "Türklük" bilincini savunan ilk aydınlardan biridir. Tarihi sadece Osmanlı ile değil, İslam öncesi Türk tarihi ile bir bütün olarak görmüştür.

Tarih-i Alem (Dünya Tarihi)

Türklerin tarih sahnesine çıkışını ve İslam öncesi dönemlerini anlattığı en önemli eseridir.

İlm-i Sarf-ı Türkî

Türkçenin dil bilgisi kurallarını sistematik hale getiren ilk dil çalışmalarından biridir.

Özetle

Süleyman Hüsnü Paşa, hem bir "Şıpka Kahramanı" hem de Türk milliyetçiliğinin öncü düşünürlerinden biridir. Askeri dehası tartışılsa da, Türk kültürü ve eğitimine katkıları bugün hala takdirle anılmaktadır.