Mehmet Emin Yurdakul
Türk edebiyatının önemli şairi ve Türkçülük fikrinin öncülerinden biri.
Türk Şiirinin Millî Sesi: Mehmet Emin Yurdakul (1869 - 1944)
Türk edebiyatında "Milli Şair" ve "Türk Şair" unvanlarıyla anılan Mehmet Emin Yurdakul, Türkçülüğü saraydan ve elit tabakadan alıp halkın anlayacağı bir dille meydanlara taşıyan en önemli isimdir.
Doğumu ve "Cenge Giderken" Şiiri
1869 yılında İstanbul'da doğan Yurdakul, Osmanlı-Yunan Savaşı (1897) devam ederken kaleme aldığı ve "Ben bir Türk'üm; dinim, cinsim uludur" mısrasıyla başlayan "Cenge Giderken" şiiriyle, o güne kadar "Osmanlı" kimliği altında baskılanmış olan Türk ismini ilk kez gururla ve yüksek sesle haykırmıştır.
Türkçülük Anlayışı ve Edebi Devrim
Onun Türkçülüğü, Ziya Gökalp gibi teorik veya Yusuf Akçura gibi siyasi olmaktan ziyade, halkın ruhuna dokunan "Romantik ve Hamasi" bir nitelik taşır. Şiirlerinde ilk kez hece veznini ve halkın konuştuğu sade Türkçeyi kullanarak, edebiyatı Türk milletinin uyanışı için bir araç haline getirmiştir.
Siyasi Mücadelesi ve Milli Mücadele
İttihat ve Terakki Cemiyeti içinde yer almış, Milli Mücadele döneminde ise Anadolu'ya geçerek halkı işgallere karşı şiirleriyle ve hitabetiyle coşturmuştur. Cumhuriyet döneminde milletvekilliği yaparak milli kültür politikalarının inşasına destek vermiştir.
Cenge Giderken
Türk milliyetçiliğinin ilk haykırışlarından biri sayılan bu tarihi şiir:
Ben bir Türk'üm; dinim, cinsim uludur;
Sinem, özüm ateş ile doludur;
İnsan olan vatanının kuludur.
Türk evladı evde durmaz, giderim.
Bu topraklar ecdadımın ocağı;
Evladımın, torunumun bucağı;
Hepimizin güvenliği, kucağı;
Yolunda bir can vermeyi dilerim.
Tanrı şahit, duracağım sözümde;
Milletimin sevgisi var özümde;
Vatanımdan başka yoktur gözümde;
Yâri, yuva, her şeyi terk ederim.
Ak bilekli, aslan yürekli erler;
Şu toprağa kanlarını dökerler;
Bize bugün "Haydi, ileri!" derler;
Gazan mübarek olsun, ey Türk, derim.
Başlıca Eserleri
Türkçe Şiirler (1899)
Türk edebiyatında "Türk" isminin ilk kez başlık olarak kullanıldığı, hece vezniyle yazılmış devrim niteliğindeki ilk şiir kitabıdır.
Türk Sazı (1914)
Türk köylüsünün ve halkının dertlerini, kahramanlıklarını ve milli duygularını işlediği eseridir.
Ey Türk Uyan (1914)
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Türk milletini milli bir uyanışa ve direnişe çağıran hamasi şiirlerinden oluşur.
Tan Sesleri (1915)
Cephedeki askere moral vermek ve milli şuurun sürekliliğini sağlamak amacıyla kaleme alınmıştır.
Ordunun Destanı (1915)
Çanakkale Zaferi ve Türk ordusunun kahramanlıkları üzerine yazdığı epik bir eserdir.
Dicle Önünde (1916)
Irak cephesindeki Türk askerinin mücadelesini ve o coğrafyadaki Türk varlığını konu alır.
Turan'a Doğru (1918)
Türk dünyasının birliği ve Turan ülküsünü şiirsel bir dille işlediği çalışmasıdır.
"Bırak beni, haykırayım, susarsam sen matem et; Unutma ki şairleri haykırmayan bir millet, Sevenleri toprak olmuş öksüz çocuk gibidir."
— Mehmet Emin Yurdakul